Te trzy prawidlowosci sa pierwsza skladowa proponowanej metodologii RBZ. Drugiej skladowej tej metodologii dla opisu jednego procesu cyklicznego; dokladnie jednego zwoju spirali z krazenia wielu zwojow w autonomii, zaproponowano pieciowektorowy model „sklonnosci przestrzeni i czasu”, dalej – SPIC. Do klasycznego przestrzenno-czasowego modelu dodano piaty wektor – wektor nachylenia d rys. 1.
Przeilustrujemy zastosowanie modelu SPIC na przykladzie klasycznego wahadla, rozumiejac, ze istniejace na dzien dzisiejszy sposoby jego opisu nie potrzebuja nowej metodologii. Wystarczy dyferencjalnego rownania i kilku krzywych, ktore pozwola opisac ruch klasycznego wektora z tarciem.Skorzystamy z wektora i z metodologii RBZ dlatego, aby zrozumiec, ze ona calkowicie jest przydatna dla opisu takiego systemu jak gasnacy wektor. W funkcjonowaniu wektora widzimy dwa wzajemnie powiazane ze soba cykle. Pierwszy – cykl odtwarzania, ktory ma dwie skladowe. Jednej skladowej w wygladzie wektora, damy nazwe wektora perspektywnego przeksztalcenia (PP), ktory przedstawia odprowadzenie wektora na okreslony poziom od polozenia rownowagi. I wektora retrospektywnego przeksztalcenia (RP) – realizacja stworzona perspektywnym przeksztalceniem potencjalnej energii w ciepla. Drugi cykl – przeksztalcenie energii kinetycznej w potencjalna, potencjalnej w kinetyczna, czyli jedno drganie wektora. Zaproponowany model wektorowy autonomii „wahadlo” sklada sie nie tylko z dwuch cykli, ale i kazdy cykl sam z siebie sklada sie z dwuch skladowych (rys.2).
Odprowadzajac wektor z punktu zerowego na osi pionowej, utworzymy perspektywne przeksztalcenie (wektor PP) cyklu odtwarzania. Realizacja potencjalnej energii, ktora my stworzylismy w najwyzszym punkcie, jest poczatkiem procesu retrospektywnego przetworzenia cyklu odtwarzania, ktore zakonczy sie zatrzymaniem wahadla. Skorzystamy z modelu SPIC dla zrozumienia przetworzenia podstawowego cyklu w modelu wektora, czyli przejscia potencjalnej energii w kinetyczna i kinetycznej w potencjalna. Wprowadzimy wektor nachylenia d zlozonego z parametrow czasu przestrzeni i energii, ktore zmieniaja sie za jeden cykl. Wedlug warunkow tarcia o powietrze, skladowe wektora d beda zmniejszac sie: energia, ktora wykorzystywuje wektor z jednego drgania, wielkosc przestrzeni (amplituda), w ktorym drga wektor i czas kazdego nastepnego drgania. Majac dwa drgania wektora, czyli dwie wielkosci wektora d, mozemy przewidywac caly model zgasania wektora. Roznica miedzy wielkosciami wektora d za pierwsze drganie i za drugie moze sluzyc prognostycznym modelom w rozwoju danego modelu.Wyzej bylo zaznaczone, ze model wektorowy autonomii sklada sie z cyklu podstawowego i cyklu odtwarzania, co tworzy wektor ewolucji. Na przykladzie wahadla jest zrozumialym, ze kazdy z tych cykli sklada sie z dwuch skladowych. Podstawowy cykl sklada sie z procesu wzbudzania (PW) i procesu hamowania (PH). Cykl odtwarzania sklada sie z procesu perspektywnego i retrospektywnego przeksztalcenia. Wektorem ewolucji w danym przypadku bedzie proces spowodowany tarciem odwaznika w srodowisku, w ktorym ono waha sie. Model, w ktorym mamy 5 wektorowych wielkosci (PW, PH, RP, PP i t.d.), nazwiemy autonomia wektorowa, jaka proponujemy dla analizy badz-jakiego systemu zlozonego spoleczenstwa, rodziny, ekonomiki, czlowieka, zlozonych technicznych systemow. To i jest trzecia skladowa proponowanej metodologii RBZ (rys.3).
Wszystko zaczyna sie z dwuch wzajemnie powiazanych ze soba cykli, dokladnie dwuch wzajemnie powiazanych zwojow spirali. Opisujac jedynie jeden zwoj spirali, mozna utworzyc model prognostyczny rozwoju zlozono-zorganizowanego systemu. Opisawszy wektor nachylenia wedlug jednego z parametrow czasu, przestrzeni i energii, ktora traci wektor na jedno wahadlo, ten system mozna opisac do jego pelnego zagasania.Swiat zlozono-zorganizowanych systemow, ktore w przestrzeni i czasie rozwijaja sie jako jedyna calosc, staje sie bardziej zrozumialym i prostym dla nas, jesli popatrzymy na niego z pozycji wektorowej autonomii. Jesli my mamy takie zlozone systemy jak spoleczenstwo lub organizm czlowieka, gdzie jest milion i milion procesow, to oznacza, ze kazdy z tych cykli w procesie ewolucji stal hierarchicznym wedlug swojego ustroju. Synchronicznie w takich systemach wynika hierarchia cyklu podstawowego przeksztalcenia i synchronicznie wynika hierarchia cyklu odtworzenia. Jaki zlozony nie bylby system, w jej podstawach jest zalozona wektorowa autonomia, ktora sklada sie jedynie z 5 wektorow. Na przykladzie zgasajacego wektora mozna zbadac jeszcze jedna prawidlowosc: czas funkcjonowania systemu wyznacza sie perspektywnym przeksztalceniem czyli wielkoscia energii, ktora my tworzymy przy odchyleniu wektora i wektorem retrospektywnego przeksztalcenia, ktory tworzy sie przy jednym drganiu wahadla w srodowisku w ktorym on drga. Perspektywne przeksztalcenie ograniczone jest linia horyzontu, do jakiego mozna podjac ciezarek wahadlowy, a w retrospektywnym przeksztalcenie konczy sie pelnym zastanowieniem drgan.
1 | 2